23.11.2021 – 25.11.2021
Kiper: Provokasyon (Kışkırtma) nedir, sizin için provokasyon nedir?
Mehmet: Bence insanları hezeyana sürükleme, birtakım halüsinasyonları gördürtme, galeyana getirmek için yapılan davranışlar ya da söylenen sözler bütünüdür.
Holofornes’in Kafasını Kesen Judith – Caravaggio
Tunç: Kavram olumsuz bir ifade barındırıyor. Bir kurumun menfaatine olmayan durumu sezdiğinde algıyı değiştirmek veya çıkar sağlamak için suni bir tehlike algısı yaratarak algıyı saptırmaya yönelik yaptıkları olarak da karşımıza çıkabiliyor.
Kiper: Erk sahibi olanlar mı provokasyon yapar?
Uhri: Bu yayında olduğu gibi her moderatör bir provokatördür. Belirli bir amaç için harekete geçirmeyi tahrik etmek olarak tanımlanabilir. Provokasyon yapan kendi kendine hareket ediyorsa bir güçten bahsedebiliriz. Kişiler kendi güçlü taraflarını tahrik etmek ve karşı tarafı harekete geçirmek için de kullanabilirler.
Provokasyonda karşı tarafın içgüdüsel olarak hareket etmesini sağlayacak eylem ve söylemler kullanılır. Kişinin ahlaki normuna saldırının en çok kullanılan yöntemlerden biri olduğunu biliyoruz. Kısaca, karşı tarafı akıldan uzaklaştırarak davranışta bulunmaya itmek olarak tanımlayabiliriz
İsmail: Olmayan bir şeyi ya da olan bir şeyi abartarak rayından çıkarma ya da diğerlerini tahrik etme işi için kullanıyoruz. Gündelik hayatta “kaşımak” da deriz.
Hasan: Özne ve/ya özneler topluluğunun bir başka özne ve/ya özne topluluğunun hayatını olağan akışından saptırarak harekete geçirmek için yapılanların bütününü böyle adlandırıyoruz.
Ayda: Kışkırtma planlı yapılabileceği gibi anlık olarak da yapılabilir. Kişinin kendi istediği eylemi karşı tarafa yaptırmak için tahrik etmesi olarak tanımlanabilir. Ben bunun kötü niyetli olduğunu düşündüğüm için kötülük olarak değerlendiriyorum.
Kiper: Bir olay son aşamasındaysa, gerçekleşmesine ramak kaldıysa o olayın gerçekleşmesi için iteklemek provokasyon mudur? Provokasyon teşvik anlamında da kullanılmıyor mu?
Örneğin futbolculara teşvik pirimi ödemeyi provokasyon olarak düşünebilir miyiz? Gaz verme, gaza getirme, alevlendirme, farkındalığını arttırmak için eylemler yapma, fikri sabitini değiştirmek için bunu yaptığımızda kavramı negatif mi algılıyoruz?
Provocation – Nadia Pronina
Kazım: İstediğimizi elde etmek için belli başlı reaksiyon ölçerek tahrik edici yeri bularak farklı bir enerji üretmek için bulduğumuz yeri kaşıma işine diyoruz. Algısal olarak bizim ülkemizde özellikle üniversite öğrencilerine zamanında “diplomalı provokatör” etiketi de yapıştırılmıştır.
Kiper: Şirketlerin yönetici/lider pozisyonları için aranan özelliklerden biri de proaktif olmaktır. Günlük dilde provokasyonun, negatif algısı yüksekken farklı kelimelerle bu negatifliği kendi yararımıza mı kullanmak istiyoruz, sınırı nerede çiziyoruz?
I. Oturum Provokasyon (Kışkırtma) Nedir?
Zdzisław Beksiński – AC74
Bir grup insan toplanıp açım diyerek homurdandığını varsayın. “Birinin aç olmasının nedeni, mevcut hükümettir.” diye bağırmayı “öneren kişi” provokatör mü oluyor? Başka bir deyişle, “gerçek” provokasyon doğurur mu?
Kazım: Açım demekle, açlığımın nedeni hükümettir demek arasında fark var. Kişi açım demek yerine açlığımın nedeni hükümettir demeye başladıysa provoke edilmiştir çünkü söylemi değişmiştir.
Telkin edilen cümle gerçek bile olsa söylem değiştiyse, ona provokasyon diyoruz. Gündelik hayatta doğru yönlendirenin provokatör olmadığını düşünsek de çoğunlukla aksi yönde konumlanıyoruz.
Tunç: Eylemi saptırmak isteniyorsa provokasyon vardır.
Hasan: Provokasyonda eylem değişikliğinden söz ediyoruz. Bu örnekte eylem değişikliği yok, söylenen, söylenmeye devam ediyor, bence provokasyondan bahsedemeyiz.
Bilge: Ben bu kavramı kimyadan bildiğimiz titrasyon kavramına benzetiyorum. Bir maddeyi asit veya bazla reaksiyona sokarken belirli bir ölçüyle ve belirli bir zamanda belirli bir miktar asit ya da bazı eklemeye devam ederiz. Provokasyon da birden gibi görünüyor ama bence damla damla artarak gerçekleşiyor. Provokasyon dediğimiz şey nasıl başladığından ziyade adım adım eşik noktasının açılmasının sağlanması gibi duruyor.
Uhri: Örneğin bir derbi maçı oynanıyor ve maç kötü gidiyor. Yönetim istifa/federasyon istifa diye tezahürat başlıyor. Kişinin/ grubun bir kişiye bağırması provokasyondan ziyade duygusal patlama gibi duruyor. Bu kavramda hem duygu yönetimi hem algı yönetimi yapılıyor olabilir.
Bir de tıpta olumlu kullanımı vardır. Yine de ben algı yönetiminden çok, duygu yönetimi olduğunu düşünüyorum.
Kazım: Aşkta, ikili ilişkilerde, sanatta ve birçok alanda yapıyoruz. Kimi zaman kendimizi bile provoke edip olumlu anlamda geliştirebiliyoruz.
Hasan: Sonucu değiştirecek etkilerin her birini provokasyon olarak niteleyemeyiz. Domine ettiğimiz her şeyi de provokasyon olarak alamayız. Çerçeveyi belirlerken buna dikkat etmemiz lazım.
Provocation – Grigor Velev
Kiper: 0’dan 1’e hareket ederken hareketi değiştiren durum, her zaman farkında olarak mı yapıyor? Kışkırtmayı her durumda bilinçli bir eylem mi olarak düşünüyoruz? Kişinin kendisi provokasyon yaptığının her zaman farkında oluyor mu?
İsmail: Evet, bence provokatör bilinçlidir. Eylemi büyütüp, yönünü değiştirmek için yapıyoruz.
Kiper: Duran adam, eylemi provokatif bir eylem miydi? Biz hep bir eylem/ söylem olduğunu varsayıyoruz bu örnekte böyle bir şey yok. Üstüne yüklediğimiz bir anlam olabilir mi?
Ayda: Kötü niyetli olan provoke eder. Farkındalık yaratmak provokasyon değildir. Niyetine bakmamız lazım.
Bilge: Niyet okumayı doğru bulmuyorum. Eşik noktasının aşılabilmesi için tek kişinin enerjisi yetmez, kümülatif enerji lazım. Kişinin içinden geleni söylemesi amaçsızdır, bence provokasyona neden olmaz.
Provokasyon Nedir?
Kiper: Provokasyonu fark ettiğimizde ne yapıyoruz?
Tunç: Provokasyona gelmiyoruz. Eşik değeri önermesine katılıyorum. Tepki oluşmuyorsa, yapılan provokasyon olmuyor.
İlker: Kavramı bireysel ve toplumsal olarak ikiye ayırmak gerektiğini düşünüyorum. Bireysel tarafı, olumlu olabilir. Toplumsal tarafındaysa, toplumu ittiği yerde iyi bir yer olmadığından bence olumlu bir şey olmayacaktır.
İsmail: Profesyonel provokatör veya eylemcilerin olduğunu biliyoruz. Bunu da hatırlamakta fayda var.
Başak: Kitlesel olduğunda bile çok bireysel olabileceğini düşünüyorum. Kişiden kişiye farklılık gösterir. Hayatta kendimize verdiğimiz değerle ilgili / sakin kalıp dinleyip amacını anlamaya çalışırım.
Maruz kaldığımızda karşı tarafın beklediği tepkiyi vermemek ve sakin kalıp gözlemlemek gerektiğini düşünüyorum.
Fatih: Kişiyi grubu amacından saptırıp başka amaca yönlendirmeye diyoruz. Teşvikten veya yönlendirmeden farkı nedir?
Kavram, öznesi açısından olmasa da nesnesi tarafından negatif anlam taşıyor. Provokasyonu tek yönlü düşünmüyorum. Toplum, ahlaki anlamda sorun gördüğü bir noktada toplumsal dürtüyle hukuku da provoke edebilir.
Bireyler de kitleyi provoke edebilir. Kavram bir yanıyla kitlesel duyguyu kolayca yönlendireceğimize dair bir işaret de taşır. Provokasyonda yaptığımız eylemle o eylemin yapma amacını kaybettirmemiz gerekiyor.
İhsan: İş yerinde çıkan yemeğin kötü olduğunu yönetime söyledim, dinlemediler. Sonra birlikte çalıştığım arkadaşlarımla konuşarak yemeğin kötü olduğunu hep beraber dile getirdik. Yönetim bana provokatör dedi. Hakkını aramaya bizim oralarda provokasyon diyorlar.
Fatih: Provokasyon siyasilerin ya da yöneticilerin devam eden düzenin bozulmaması için sıklıkla etiket olarak kullandığı bir kelime, sizin olayda da öyle olmuş. Hak arayışı, duran adam gibi pasif eylemler, imza toplamak vb. provokatif eylemler değildir.
Kiper: Gündelik hayatta provokasyonu; planlı, programlanmış karşı tarafın hamlelerini tahmin edilerek yapılan bir şey gibi mi anlıyoruz? Yine gündelik dilde kışkırtma, spontane dürtüsel mi kabul ediyoruz?
Berslan: Protesto dahi provokasyon sonucu oluşur. Hiçbir eylem bence provokasyondan bağımsız değil. Eylemler neticesinde toplumlar bir yere gelebildiler.
Bilge: Başkalarının çıkarlarını korumak için kendini ateşe atmaya provokasyon mu diyeceğiz?
Hasan: Kan davası minik bir şey üzerinden provoke edilir. Kurban seçilir. Manipülatör tarafından duygu üzerinden taşınıyor. Çizgileri koyacağız. Manipüle teşvik provokasyon.
Uhri: Aklımızı araçsallaştırıyoruz. Duyguları akılla açıklamaya çalışıyoruz. Weber davranış modelini hatırlayalım. Aklımızı araç olarak kullandığımızda bir şeyler dışarda kalıyor.
Hamdi: Provokasyonun ihtiyaç duyduğum olumlu yönleri var. Mevcut potansiyeli ortaya çıkarmak veya duygularımızı ortaya çıkarmak iyi olabilir. Sanat ve rekabet oluşturması ve harekete geçirmesi de olumlu olarak değerlendirilebilir.
Hakan Kılman: Müzikle kışkırtma ya da köpürtme, icracıyı ya da eseri yukarı doğru çıkarır. Provokasyonun hayatta böyle olmadığını düşünüyorum. Kişiyi bir yere taşımaz. İyiyi algılayıp kalanı görmezden gelmek daha sağlıklı olabilir.
